10 zł / 2017 r. - Żołnierze Niezłomni - Feliks Selmanowicz ps. „Zagończyk”

Moneta srebrna z tampondrukiem: 10 zł / 2017 r. - Wyklęci przez komunistów żołnierze niezłomni – Feliks Selmanowicz ps. „Zagończyk”.

   Srebrna moneta kolekcjonerska, wybita stemplem lustrzanym, z tampondrukiem, w stanie I, prosto z pudełka bankowego, umieszczona w kapslu ochronnym i etui, z certyfikatem.

Czwarta moneta z serii: "Żołnierze Niezłomni".

Zdjęcia poglądowe.

   Awers: centralnie wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej. U góry półkolem napis: RZECZPOSPOLITA POLSKA, u dołu napis: 10 zł i poniżej oznaczenie roku emisji: 2017. W dolnej części rozerwane kraty więzienne. Pod orłem, po prawej stronie, znak mennicy: m / w.

   Rewers:centralnie wizerunek popiersia Feliksa Selmanowicza, z lewej strony wizerunek orła wojskowego. Półkolem, u góry napis: FELIKS SELMANOWICZ / „ZAGOŃCZYK” 1904-1946. W prawej dolnej części biało-czerwona flaga z umieszczoną na niej kotwicą, symbolem Polski Walczącej, powyżej flagi napis: „Zachowali się jak trzeba”. 

    Urodzony 6. czerwca 1904 r. w Wilnie. Przed wybuchem I wojny światowej zdążył ukończyć pięć klas gimnazjum. Jako ochotnik, we wrześniu 1918 r., przystąpił do Samoobrony Wileńskiej, a następnie do I Batalionu Strzelców Nadniemeńskich, z którym uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej. Później pracował w Milicji Ludowej Pasa Neutralnego – obszaru, który po zakończeniu walk między Litwinami i Polakami znajdował się pod kontrolą międzynarodową. W wolnej Polsce był urzędnikiem, prowadził także gospodarstwo rolne.
Prawdopodobnie związany z polskim, a także francuskim wywiadem wojskowym.

   W sierpniu 1939 r. zmobilizowany do Korpusu Ochrony Pogranicza w stopniu sierżanta. 17. września brał udział w walkach z Armią Czerwoną. Internowany przez władze litewskie, w listopadzie udało mu się uciec z obozu i powrócił do Wilna, gdzie związał się z polską konspiracją. W styczniu 1940 r. aresztowany przez litewską policję, ale zwolniony z powodu braku dowodów winy. Kiedy do miasta wkroczyli sowieci ponownie aresztowany, przekazany NKWD i skazany za szpiegostwo na karę śmierci, której nie zdążono wykonać. Po wejściu wojsk niemieckich do Wilna zbiegł z transportu.

   Od stycznia 1944 r. żołnierz Wileńskich Brygad Armii Krajowej: 3. brygady por. Gracjana Fróga, ps. „Szczerbiec”, 5. brygady – majora Zygmunta Szendzielarza, ps. „Łupaszko” (zastępca dowódcy plutonu), i 4. brygady – ppor. Longina Wojciechowskiego „Ronina” (dowódca kompanii). Awansowany do stopnia podporucznika, dwukrotnie ranny, odznaczony Krzyżem Walecznych.
   W lipcu 1944 r., po rozbrojeniu oddziału przez sowietów, internowany w Kałudze. W kwietniu 1945 r. udało mu się uciec i powrócić do Wilna, skąd pół roku później repatriował się do Polski. Na przełomie 1945/1946 nawiązał kontakt z majorem Szendzielarzem, który odtwarzał na Pomorzu 5. Wileńską Brygadę AK. Został dowódcą pięcioosobowego samodzielnego patrolu bojowo-dywersyjnego na okręg gdańsko-olsztyński, którego zadaniem było zdobywanie środków na działalność organizacyjną, a także przeprowadzanie akcji propagandowych.

   Aresztowany 8 lipca 1946 r. w mieszkaniu konspiracyjnym w Sopocie. Podczas podjętej przez niego próby ucieczki miało zginąć trzech funkcjonariuszy UB. Przewieziony następnie do aresztu śledczego w Gdańsku i poddany brutalnym przesłuchaniom. Podjął nieudaną próbę ucieczki. 17. sierpnia Wojskowy Sąd Rejonowy w Gdańsku skazał ppor. Selmanowicza na karę śmierci. 28. sierpnia 1946 r. o godz. 6.15 zamordowany w piwnicy gdańskiego więzienia przy ul. Kurkowej, razem z sanitariuszką 5. Wileńskiej Brygady AK, Danutą Siedzikówną, ps. „Inka”. Przed śmiercią oboje zdążyli krzyknąć: „Niech żyje Polska!”.

   W 1997 r. Sąd Wojewódzki w Gdańsku unieważnił wyrok śmierci.  W 2014 r.  IPN odnalazł szczątki Feliksa Selmanowicza, ukryte przez komunistów pod płytami chodnika na Cmentarzu Garnizonowym w Gdańsku.
28. sierpnia 2016 r., w 70. rocznicę wykonania wyroku śmierci, odbył się tam uroczysty, państwowy pogrzeb „Zagończyka” i „Inki”. Prezydent Andrzej Duda awansował pośmiertnie ppor. Selmanowicza do stopnia podpułkownika.

(Tadeusz Płużański)

  Moneta kolorowana - z tampondrukiem.