50 zł / 2025 r. - Michał Ossowski - Skarby sztuki medalierskiej

Moneta srebrna: 50 zł / 2025 r. - Skarby sztuki medalierskiej – Michał Ossowski.
 

   Srebrna moneta kolekcjonerska, wybita stemplem zwykłym, wysoki relief, w stanie I, umieszczona w kapslu ochronnym i etui, z certyfikatem.

   9. grudnia 2025 roku Narodowy Bank Polski wprowadził do obiegu srebrną monetę o nominale 50 zł, drugą z  serii: Skarby sztuki medalierskiej – Michał Ossowski.

Zdjęcia poglądowe.

   Awers:  w otoku, od lewej strony ku górze, napis: RZECZPOSPOLITA POLSKA i po oddzielającej perełce napis: 50 ZŁ; u dołu wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, pod orłem, po prawej stronie, znak mennicy: m / w; po bokach orła oznaczenie roku emisji: 20-25. Centralnie, na wyodrębnionej płaszczyźnie, napis: CIVI UTILI / QUI ZELO BONI / PUBLICI DUCTUS / NOVAS COMMERCII / PATRII VIAS / DIDICIT ET DOCUIT / STAN: AUG: REX / SUO ET GRATÆ / PATRIÆ NOMINE / A. MDCCLXXXVII, zakończony kropką; pod napisem kaduceusz oraz z lewej i prawej strony gałązki dębowe.;
 (w tłumaczeniu z łaciny):  „Obywatelowi użytecznemu, który prowadzony gorliwością dobra publicznego nowe drogi dla handlu ojczyzny wynalazł i wskazał, Stanisław August król, swoim i wdzięcznej ojczyzny imieniem, roku 1787”.

   Rewers:  centralnie wizerunek popiersia Michała Ossowskiego z profilu. W otoku, od lewej strony ku górze, napis: MICHAEL OSSOWSKI N.A. MDCCXLIII, zakończony kropką oraz sygnatura medaliera: I. P. H. F.
 (w tłumaczeniu z łaciny):  „Michał Ossowski urodzony w roku 1743”

   Michał Ossowski (1743–1797), polski polityk i ekonomista, wniósł znaczący wkład w rozwój gospodarczy kraju. Studiował m.in. fizykę i teologię, a w 1773 r. przyjął święcenia kapłańskie. Dzięki doskonałemu wykształceniu został nauczycielem, a z czasem stał się bliskim przyjacielem i współpracownikiem Antoniego Protazego (Prota) Potockiego – późniejszego wojewody kijowskiego, bankiera i przedsiębiorcy.
   Ossowski podejmował liczne inicjatywy gospodarcze i postulował reformy ekonomiczne, dążąc do poprawy losu „ludu pospolitego”.  Jako sprawny finansista promował różnorodne innowacje skarbowe, w tym emisję pieniędzy papierowych. Działał jako pełnomocnik Potockiego w nowo założonym banku w Warszawie, a także zakładał kantory, by rozwinąć polski handel.

   Podczas obrad Sejmu Czteroletniego Ossowski, jako deputowany, podjął pracę nad konstytucją ekonomiczną – mającą stanowić uzupełnienie konstytucji politycznej.
Wiosną 1792 r. Sejm uchwalił zaciągnięcie pożyczki zagranicznej na obronę kraju, wówczas ogromnej – w wysokości 30 milionów złotych. Ossowski, reprezentując bank niderlandzki Piotra de Häana, zaoferował udzielenie pożyczki w wysokości 15 milionów złotych. Mimo dopełnienia wszystkich formalności, przekazanie środków zostało wstrzymane po przystąpieniu króla Stanisława Augusta Poniatowskiego do konfederacji targowickiej. 

   W 1791 r. o Ossowskim pisał Hugo Kołłątaj: [...] będąc razem filozofem i gospodarzem, matematykiem i kupcem, a co do objętości rozumu prawdziwym geometrą, mógłby w tej mierze całemu przewodniczyć narodowi. 
   Za swoje zasługi dla bankowości, przemysłu i rozwoju handlu czarnomorskiego ksiądz Michał Ossowski w 1787 r. został odznaczony przez króla Stanisława Augusta medalem wybitym w mennicy warszawskiej przez królewskiego medaliera Jana Filipa Holzhaeussera. Zgodnie ze zwyczajem król wręczał wyróżnionemu złoty egzemplarz, natomiast w ograniczonej liczbie bito także medale ze srebra oraz z brązu.

   Panowanie Stanisława Augusta było czasem, w którym kraj modernizowano na wielu polach. Dotyczyło to również dworu królewskiego, jego oprawy artystycznej oraz mecenatu.
Wzorem władców Francji król pragnął uwiecznić swe rządy w formie szeregu medali okolicznościowych, stworzyć medalierską serię królów polskich i nagradzać medalami wybitne, współczesne mu postacie.
Już w 1765 r. przeprowadzono reformę monetarną i wybudowano w Warszawie nowoczesną mennicę. Jej naczelnym medalierem został Saksończyk, Jan Filip Holzhaeusser (1741–1792), autor większości stempli monet i medali powstałych podczas tego panowania. Uznany za jednego z wybitniejszych medalierów epoki.
Tematy często wskazywał twórcy sam król, podsuwając wersje inskrypcji na medalach, które zwykle wybijano w trzech metalach: złocie (dla nagrodzonego i do zbiorów królewskich), srebrze i także później, w XIX w., w brązie.

(Marta Męclewska)