20 zł / 2017 r. - Polskie Termopile – Zadwórze

Moneta srebrna: 20 zł / 2017 r. - Polskie Termopile – Zadwórze.

   29 maja 2017 roku Narodowy Bank Polski wprowadził do obiegu srebrną monetę o nominale 20 zł poświęconą bitwie pod Zadwórzem – zwanej polskimi Termopilami. Moneta ta otwiera nową serię pod tytułem: – „Polskie Termopile”.

   Srebrna moneta kolekcjonerska, wybita stemplem lustrzanym, w stanie I, prosto z pudełka bankowego, umieszczona w kapslu ochronnym i etui, z certyfikatem.

Zdjęcia poglądowe.

Na awersie wszystkich monet z tej serii będzie widniała Atena, bogini sprawiedliwej wojny i mądrości.

Na rewersie monety przedstawiono wizerunek jednego z obrońców Zadwórza 19-letniego sierżanta Konstantego Zarugiewicza oraz Order Virtuti Militari, którym został pośmiertnie odznaczony. 

   Awers: z prawej strony u góry, na tle wyodrębnionej płaszczyzny w kształcie koła utworzonej z pionowych linii widnieje wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, z jego prawej strony półkolem napis: RZECZPOSPOLITA POLSKA 2017, poniżej napis: 20 / ZŁ. Z lewej strony stylizowana postać stojącej bogini Ateny, w hełmie, wspartej na włóczni. U dołu półkolem napis: POLSKIE TERMOPILE. Pod orłem, po prawej stronie, znak mennicy: m / w.

   Rewers: z lewej strony portret bohatera bitwy pod Zadwórzem Konstantego Zarugiewicza w mundurze i czapce, w dolnej części na tle portretu półkolem napis: KONSTANTY ZARUGIEWICZ. Z prawej strony u góry półkolem napis: ZADWÓRZE / 17 VIII 1920, u dołu stylizowany wizerunek orderu Virtuti Militari.

   17 sierpnia 1920 r. – w tym samym czasie gdy Wojska Polskie odpierały atak bolszewików pod Warszawą
– na przedpolach Lwowa przy stacji kolejowej w Zadwórzu polscy obrońcy śmiałym atakiem zaczepnym
przez kilkanaście godzin, aż do wyczerpania amunicji, związali przeważające siły Pierwszej Konnej Armii Siemiona Budionnego. W starciu zginął prawie cały oddział kpt. Bolesława Zajączkowskiego – z 330 żołnierzy poległo 318, a sam dowódca, aby nie wpaść w ręce bolszewików, zdecydował się wraz z ostatnimi obrońcami popełnić samobójstwo.
Mimo wygranej pod Zadwórzem Budionny, choć znajdował się 30 km od Lwowa, nie zdecydował się na zajęcie miasta, lecz pospieszył (jak się okazało) spóźniony, w stronę Wisły i Wieprza, by wesprzeć wojska Tuchaczewskiego. 
Tym samym heroiczna walka polskich obrońców wpłynęła na losy całej wojny polsko-bolszewickiej.

   Jesienią 1920 r. na miejscu bitwy usypano kurhan-mogiłę, a władze II Rzeczypospolitej ustanowiły Krzyż Zadwórza, którym uhonorowano obrońców Kresów.
Z kolei jedna z trumien, w których znajdowały się ciała obrońców Lwowa z 1918 r., została złożona z honorami do Grobu Nieznanego Żołnierza podczas uroczystości jego odsłonięcia 2 listopada 1925 r.
Było to symboliczne oddanie czci tym wszystkim, którzy we Lwowie i pod Zadwórzem walczyli ofiarnie  „o jedność ziem kresowych”.

Prof. Jan Żaryn